Diederik's blog - 'Het verguisde Twitter als tegenmacht van Nieuwsuur' - 19 juli 2023

Nieuwsuur moest flink op de knieën afgelopen week naar aanleiding van een getoonde word cloud over Kaag. Die bleek een geheel onjuiste weergave van de realiteit te zijn. Een onzorgvuldig handwerkje ontstaan door “tijdsdruk”, “een te ambitieus idee”, “een verkeerde uitvoering”. De gangbare geautomatiseerde versie was de juiste geweest en heel simpel te genereren.

Hierop gewezen en gecorrigeerd dor een scherpe Twitteraar, moest zelfs de hoofdredactie – een laatste redmiddel waar media graag zo min mogelijk naar grijpen - van Nieuwsuur in de verdediging. Die kwam uiteindelijk met een verklaring: “Vast staat dat we onze conclusies zoals we die in de uitzending hebben gemeld onvoldoende of niet kunnen onderbouwen.”

Naar de echte reden waarom hun visualisatie er zo uitzag blijft het gissen, maar je hoopt toch dat een redactie altijd data het verhaal laat bepalen. Niet andersom.

Nu.nl

Dezelfde week: een opvallend besluit van nu.nl of liever gezegd uitgever DPG Media van een paar jaar geleden kwam vorige week weer bovendrijven. Op Twitter. Op de website van Nu.nl was te lezen: “reacties waarin klimaatverandering - of de invloed van de mens daarop - worden ontkend, zijn op NU.nl niet langer toegestaan.”

Dat mensen volledig ontkennen dat de opwarming van de aarde mede door menselijk toedoen ontstaat, is natuurlijk een moeilijk vol te houden redenering. Maar daarop harde censuur toepassen, lijkt me een middel dat erger is dan het kwaad.

Natuurlijk staat het uitgever DPG Media volledig vrij. Het is immers een commercieel mediaplatform. Maar als je in dezelfde toelichting zegt “altijd neutraal en objectief” te zijn geweest en zal blijven”, is het goed om te beseffen dat je dat principe ondermijnt met spelregels die daar haaks op staan.

Controversieel

Twitter wordt vaak verguisd, maar het was op Twitter dat beide gevallen langs kwamen, tot op het bot werden geanalyseerd en in geval van Nieuwsuur werden gecorrigeerd.

Twitter is van de extremen en daarom controversieel voor velen. Aan de ene kant een open riool, waar je je kinderen maar wat graag van weg houdt. 

Maar als je er al blockend, mutend en negerend doorheen laveert, bevind je je middenin de meeste diverse en onafhankelijke redactie die je je maar kunt voorstellen. Twitter is dan de ‘aggregator’ van diverse inzichten en waarheidsvinding. Het ultieme multidisciplinaire onderzoeks- en redactieleger vol data-analisten, scherpe schrijvers, onderzoeksjournalisten en andere experts. Daar kan een ‘normale’ redactie niet tegenop als het om corrigerend vermogen gaat.

Dat deel van de twitteraars heeft bovendien een groot voordeel: het zit er niet op namens hun baas, heeft (meestal) geen politieke agenda, wordt er niet voor betaald en is dus volkomen onafhankelijk. Die mensen zijn op zoek naar de waarheid. Vanuit passie of specialisme.

Omtzigt

Pieter Omtzigt had het in 2021 over de tegenmacht die we in Nederland beter moeten organiseren. Zowel in de politiek als in de media. En daar heeft hij volledig gelijk in. Tegenmacht houdt democratische waardes en de rechtsstaat in stand. In de media is die tegenmacht wat mij betreft al behoorlijk georganiseerd in de vorm van Twitter. 

Het platform wordt vaak in een adem genoemd met polarisatie, bedreigingen en misinformatie. Dat is soms terecht, maar we vergeten daarbij dat het juist regelmatig Twitter is dat een reinigende werking heeft op andere media. De vraag is bovendien of het schelden en beledigen zelf tot polarisatie leidt of een gebrek aan objectiviteit en openheid. Ik denk beide.

De komst van social media rond 2007 heeft traditionele media een tempo hoger doen schakelen. Social media hijgen nog steeds in hun nek. Misschien wordt het platform daarom zo vaak verguisd. Maar Twitter maakt media ook een stukje beter.

Als we tegenmacht zo belangrijk vinden, en welke vrije democratie zou het daarmee oneens kunnen zijn, kunnen we Twitter beter een beetje koesteren. Wie had dat gedacht?